Het ABC van Kwaliteit: De Letter V

In zijn kersttoespraak had Koning Filip het over verwondering; de eigenschap om blijvend naar de wereld te kijken met de open blik van een kind. Als je met verwondering kijkt, kan je verrast worden en iets nieuws in iets ouds ontdekken. Verwondering is dus niet alleen een mooi woord, maar ook de basis voor innovatie en dus een te cultiveren goed in jezelf, je organisatie en de maatschappij als geheel. In het schitterende “Just Kids” van Patti Smith over haar jeugd met Robert Maplethorpe als arme would-be kunstenaars in het New York van Andy Warhol en The Factory, blijft Maplethorpe er zelfs in hun donkerste momenten van overtuigd dat ze succesvol zullen zijn. Want, zo zegt hij tegen zijn vriendin: “Patti, nobody sees as we do”. Die originaliteit heeft uiteindelijk voor beiden tot succes geleid. Misschien moeten we in onze bedrijven wat meer kunstenaars inhuren om de innovatie een boost te geven.

Jammer genoeg is verwondering en verrassing een heel zeldzaam goed geworden. Geef me een maatschappelijk onderwerp, zeg me welke partij of instantie er iets over gezegd heeft en ik zal u zeggen wat er gezegd werd. Sterker nog, geef me het onderwerp van een studie, zeg me wie de studie besteld heeft en ik zal u voorspellen wat de conclusies zullen zijn. Geloof me, ik zal er in 95% van de gevallen boenk op zitten, zoals we dat in Vlaanderen plastisch uitdrukken. Zo voorspelbaar is onze wereld geworden, zo vastgeroest in hun eigen oogkleppen zitten al die actoren die het maatschappelijk debat domineren. Waarom journalisten die mensen vragen blijven stellen is me een raadsel, iets nieuws zal je er nooit of te nimmer van horen.

Geen wonder dat we dezelfde problemen maar blijven meeslepen, we kijken voortdurend op dezelfde manier en kunnen dus onmogelijk andere oplossingen of opportuniteiten zien. Bij zoverre dat uiteindelijk onze enige actie het herhalen is van wat bewezen niet werkt, maar met nog meer overtuiging. Harder slaan op een dood paard. Je ziet dat in de aanpak van de files, van de drugsproblematiek en in het onderwijs.

Het Vlaamse onderwijs is al dertig jaar lang Europese top in het verschil in resultaat tussen autochtone en allochtone leerlingen. Al even lang lijkt daar maar één oorzaak voor te zijn: de thuistaal is niet het Nederlands. Dat lijkt me nogal sterk. Om te beginnen zouden in dat geval hoogstens een paar West-Vlamingen en al helemaal geen enkele Antwerpenaar ooit een succesvolle schoolcarrière kunnen hebben. Bovendien gaat deze redenering maar op als in alle andere Europese landen allochtone kinderen thuis niet de taal van herkomst spreken. Dat gelooft toch niemand?

Waarom zouden ze dat niet doen trouwens? Wat een rijkdom is het niet om meertalig opgevoed te worden. Vraag dat maar aan diplomaten of Europese ambtenaren die hun kinderen naar een internationale school sturen waar ze les krijgen in het Engels, terwijl er thuis Nederlands, Frans, Spaans, Zweeds,… gesproken wordt. Heeft er ooit iemand ook maar gesuggereerd dat een dergelijke opvoeding een nadeel is? Maar toch vindt 75 % van de leraars dat er geen andere taal mag gesproken worden op school dan Nederlands. Blijkbaar is perfect Nederlands spreken een absolute noodzaak om wiskunde, fysica, biologie en allicht ook Frans of Engels te kunnen begrijpen.

Ik vrees dat we de bal volkomen misslaan en door die thuistaalobsessie een massa talent verliezen. En wat erger is: zodra er ook maar een poging gedaan wordt om uit deze vicieuze cirkel te geraken, staan God en klein Pierke klaar om dat in de kiem te smoren. “Van de pot gerukt, wie verzint zoiets, 1 april is vroeg dit jaar” en meer van dat soort opmerkingen als een onderwijskoepel durft te suggereren dat we misschien anders naar meertaligheid moeten kijken. Het idee dat je iets wat al dertig jaar niet werkt, zou willen veranderen, dat is in Vlaanderen te gek voor woorden. Tenzij het ons natuurlijk niet kan schelen dat we dat talent verliezen, dan moeten we vooral voortdoen zoals we bezig zijn.

De auteurs van publicaties van topuniversiteiten heten nog zelden Smith of Jones. Eerder Wang of Lee of Singh of Kumar. Mensen die meestal de enige echte wereldtaal spreken: slecht Engels, vaak met de nadruk op slecht. Maar dat heeft hen er niet van weerhouden om hun talenten te ontplooien en succesvol te zijn.

Bekijk het eens puur economisch: wereldwijd zijn er 295 miljoen mensen die Arabisch als moedertaal hebben. Wat een mogelijkheden op de markt zou het niet openen als u in uw salesteam iemand had die Arabisch sprak?