Het ABC van kwaliteit – De letter B

Dit is een makkie, uiteraard komt slechts één woord in aanmerking beginnend met de letter B en essentieel voor kwaliteit: beter. Philips heeft het ooit nog in haar reclame opgenomen: “We Make Things Better” en zelf heb ik in talrijke presentaties “beter” als de kern van mijn betoog gebruikt. Recentelijk nog als alternatief voor ons huidig economisch systeem en als basis voor echte duurzaamheid met als motto: “Niet meer, maar beter”. Als het op slogans verzinnen aankomt, hoef ik voor Philips niet onder te doen.

Maar kijk, zelfs beter staat niet boven alle verdenking. In een commentaar op mijn voordracht op het VCK congres in oktober merkte Piet Cosemans terecht op dat geluk – een kernwoord in die uiteenzetting – voor iedereen iets anders betekent en dus geen goede maatstaf kan zijn. Hetzelfde kan eigenlijk gezegd worden van beter. Je mag er niet aan denken hoe een betere wereld er in de ogen van IS getrouwen zou uitzien. Nochtans kunnen we op algemeen maatschappelijk vlak wel degelijk een standaard naar voor schuiven voor beter: de mate waarin een maatschappij voldoet aan de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Aangenomen op 10 december 1948 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en nog altijd het belangrijkste document ooit door de mens gecreëerd en het (her)lezen meer dan waard.

Op een beperktere schaal, binnen een bedrijf bijvoorbeeld, lijkt het eenvoudiger: beter is wat ons dichter bij de doelstellingen brengt. Maar ook dat is niet noodzakelijk beter voor elk individu in die organisatie. Wie door een hogere productiviteit tot het overbodig personeel gaat behoren, zal dit niet direct als beter ervaren.

Bovendien is er niet alleen een absoluut probleem “wat is beter?” maar ook – en erger – een relatief. Beter heeft namelijk geen eindmeet, geen finaliteit. Het is per definitie een reis zonder einde, een eeuwig streven naar een onbereikbaar doel. Het gaat dus snel over op perfectionisme. Voor sommigen is dat helemaal niet erg. Van Guy Mortier – jarenlang hoofdredacteur van Humo – herinner ik me de uitspraak: “mijn streven was elke week de beste Humo ooit te maken”. Zelden werd de essentie van beter mooier verwoord. Maar lang niet iedereen kan om met die druk.

Willen we van werk topsport maken? Wetende dat toppers ook in topsport zeldzaam zijn. Op termijn lopen we het risico twee categorieën ongelukkige mensen te krijgen: zij die niet meekunnen en de race verliezen (“losers” zoals ze tegenwoordig vlot genoemd worden) en zij die wel meekunnen maar ook nooit gelukkig zullen zijn omdat er altijd wel iets niet helemaal perfect zal zijn. Goed is ook al lang niet slecht.

Als we nu eens met zijn allen in 2016 het mooie Vlaamse woord “content” weer in ere zouden herstellen en als woord van het jaar promoten? Het zal populairder zijn dan de turteltaks en niet zo irritant als dat belachelijke selfie. Bovendien kunnen we dan eindelijk stoppen met het te gebruiken als Engels leenwoord voor het Nederlandse inhoud. Zoals grootmoeders al zeiden: “alles met te is slecht behalve tevreden” waar grootvaders aan toevoegden “en tepel”.